Chúng ta đều hiểu bậc làm cha mẹ luôn yêu thương và mong muốn con cái mình được những gì tốt nhất, học tập ở những ngôi trường có chất lượng tốt nhất, được vui chơi, phát triển toàn diện.
Vậy với tình huống giả định rằng khi đi siêu thị mua sắm, bé nhà bạn nhìn thấy một món đồ chơi rất đắt và muốn mua cho bằng được, thì với tư cách là một người cha/mẹ, bạn sẽ lựa chọn đáp án nào?
- Đáp án 1: Vẫn sẽ chiều con bằng mọi cách. (Ráng chiều con mua cho bằng được nếu con quá đòi, giận dỗi khóc ăn vạ ).
- Đáp án 2: Sẽ dạy con nếu muốn mua được món đồ con yêu thích thì phải tiết kiệm hoặc tự tìm cách phù hợp với sức nhỏ để kiếm tiền.
Nếu bạn đang chọn đáp án 1 nhưng muốn thay đổi theo đáp án 2, hoặc đang loay hoay tìm phương án khác để thay thế, thì bài viết này đích thị là dành cho bạn. Hãy cùng tìm hiểu về phương pháp dạy con về tiền bạc 6 chiếc lọ nhé!
6 chiếc lọ tài chính là gì?
6 chiếc lọ là phương pháp quản lý tài chính cá nhân được tạo ra bởi tác giả T. Harv Eker trong cuốn sách “Secrets of the Millionaire Mind”. Theo đó, quản lý tài chính theo phương pháp này có nghĩa là bạn sẽ chia thu nhập thành 6 chiếc lọ tương ứng với số phần trăm khác nhau để đáp ứng các mục đích khác nhau:
- Lọ 1: Chi tiêu cần thiết (NEC) – 55% thu nhập
NEC bao gồm những khoản chi tiêu thiết yếu cố định hàng tháng như: tiền thuê nhà, tiền chợ, tiền điện, tiền nước,…
- Lọ 2: Tiết kiệm dài hạn (LTS) – 10% thu nhập
Chiếc lọ này sẽ giúp bạn có khoản dự phòng cần thiết trong các trường như: ốm đau, thất nghiệp,… Về lâu dài, chiếc lọ này còn có thể giúp bạn thực hiện được những kế hoạch như: nuôi dạy con cái, mua nhà, mua xe, du lịch,… Tỷ lệ tối ưu cho chiếc lọ tiết kiệm này là 10%. Gia đình bạn có thể bỏ ống heo hay gửi tiết kiệm ngân hàng để tránh bạn phát sinh sử dụng nó.
- Lọ 3: Giáo dục (EDU) – 10% thu nhập
Đầu tư cho bản thân bằng việc học sẽ giúp bạn nâng cao nghiệp vụ, phát triển khả năng của mình và thậm chí là cà phê bạn bè, mở rộng mối quan hệ để gia tăng thu nhập. Theo đó, bạn có thể trích 10% thu nhập của bản thân để học thêm ngoại ngữ, các khóa học nghiệp vụ cần thiết, khóa học quản lý tài chính,… hoặc sách để tự trau dồi kiến thức tại nhà.
- Lọ 4: Hưởng thụ (PLAY) – 10% thu nhập
Sau những giờ làm việc và học tập mệt mỏi nên có những giờ giải trí để lấy lại năng lượng, thư giãn sau những giờ làm việc căng thẳng. Bạn có thể giảm phần trăm của lọ này, nhưng không nên bỏ qua nó bởi việc giải trí là rất cần thiết để cân bằng cuộc sống, động lực để bạn tiếp tục phát triển. Theo đó, 10% so với tổng thu nhập là mức cần thiết cho lọ PLAY.
- Lọ 5: Tự do tài chính (FFA) – 10% thu nhập
Lọ tự do tài chính cũng là một phần quan trọng trong quy tắc 6 chiếc lọ. Chiếc lọ này có nhiệm vụ giúp bạn có thêm khoản thu nhập thụ động, từ đó gia tăng tài sản để hướng đến sự tự do tài chính. Cụ thể, bạn có thể trích 10% thu nhập để gửi tiết kiệm tại ngân hàng, đầu tư chứng khoán, trái phiếu, mua vàng… . Đối với xu hướng gia tăng vàng hiện nay, trong khả năng bạn có thể mua từ 1 phân vàng để tích luỹ dần nếu chưa đủ điều kiện mua số lượng vàng lớn trong một tháng.
- Lọ 6: Từ thiện (GIVE) – 5% thu nhập
Để hỗ trợ người thân hoặc xã hội, bạn có thể trích 5% thu nhập của bản thân. Với chiếc lọ này, bạn không cần quá cứng nhắc về phần trăm. Bạn có thể điều chỉnh trong giới hạn 1-5% cho chiếc lọ này.
Tuỳ theo hoàn cảnh của chính bản thân ở giai đoạn hiện tại mà bạn có thể điều chỉnh phần trăm của 6 chiếc lọ cho phù hợp với bản thân. Phương pháp này giúp bạn kiểm soát chi tiêu, hình thành thói quen tiết kiệm và đầu tư, từ đó đạt được sự cân bằng và tự chủ tài chính.
Tại sao cần áp dụng 6 chiếc lọ cho trẻ Mầm non & Tiểu học để dạy con về tiền bạc?
Trước hết chúng ta cần hiểu độ tuổi chính thức của trẻ Mầm non là từ 3 tuổi đến dưới 6 tuổi (thường vào lớp lá/chuẩn bị vào lớp 1 khi 5 tuổi), với cấp tiểu học độ tuổi chính thức là từ 6 tuổi đến hết 11 tuổi. Thông thường, trẻ 6 tuổi sẽ vào Lớp 1 và kết thúc bậc tiểu học vào năm 11 tuổi (hết Lớp 5).
Tính cách của một đứa trẻ không hình thành đột ngột mà là một quá trình kéo dài. Các nhà tâm lý học đều đồng ý rằng nền tảng cốt lõi của tính cách được hình thành trong giai đoạn sớm nhất của cuộc đời:
- Giai đoạn Quan trọng nhất (0 – 6 tuổi): Giai đoạn vàng để định hình các phẩm chất cơ bản như sự tự tin, lòng tự trọng, và khả năng kiểm soát cảm xúc.
- Thiết lập Cốt lõi (Đến 7 tuổi): Đến khoảng 6-7 tuổi, các nét tính cách chủ đạo của trẻ thường đã ổn định và rất khó thay đổi về sau.
Do đó, bạn hoàn toàn có thể bắt đầu áp dụng 6 chiếc lọ cho trẻ từ 3 tuổi đến 11 tuổi để dạy con bài học đặc biệt quan trọng về giá trị của đồng tiền. Điều này giúp con biết cách chi tiêu, sử dụng tiền, và quan trọng hơn hết là biết quý trọng giá trị đồng tiền mà cha mẹ đã cực khổ làm ra
Hướng dẫn [A-Z] áp dụng 6 chiếc lọ cho trẻ Mầm non & Tiểu học
6 chiếc lọ là một phương pháp phức tạp nhất là với độ tuổi trẻ nhỏ vì nó bao gồm các khái niệm trừu tượng như đầu tư và cho đi. Tuy nhiên, bạn vẫn có thể dạy con về tiền bạc từ phương pháp này nhưng theo một lộ trình cụ thể:
- Bắt đầu với cơ bản (3 – 5 tuổi – Mầm non): Bạn nên bắt đầu bằng phiên bản đơn giản hóa, chỉ với 3 chiếc lọ cơ bản: Tiêu dùng, Tiết kiệm, và Cho đi (Thiện tâm). Trẻ ở độ tuổi này có thể hiểu được sự trì hoãn (Delayed Gratification) và sự khác biệt giữa các mục đích.
- Áp dụng 6 Lọ hoàn chỉnh (6 – 8 tuổi – Tiểu học): Đây là độ tuổi lý tưởng nhất để dạy con toàn bộ 6 chiếc lọ, vì:
- Khả năng Toán học: Trẻ đã học phép cộng trừ và có thể chia các khoản tiền chính xác hơn.
- Hiểu khái niệm Đầu tư: Trẻ bắt đầu hiểu được khái niệm “tiền làm ra tiền” (Lọ Tự do Tài chính) và có thể kiên nhẫn hơn với các mục tiêu dài hạn.
Bạn có thể áp dụng theo 5 bước sau đây để con học về các chiếc lọ dù ở độ tuổi Mầm non hay Tiểu học:
- Bước 1: Giới thiệu cho con về những chiếc lọ
Bạn không cần phải mô tả quá cặn kẽ, chuyên môn học thuật về 6 chiếc lọ nhất là với những bé độ tuổi Mầm non, hãy dùng những từ ngữ và cách thức thật đơn giản để bé hiểu dần khái niệm và ý nghĩa của 3 lọ cơ bản: Tiêu dùng (bé có thể tuỳ ý tiêu xài), Tiết kiệm (bé tiết kiệm để dùng cho mục đích nào đó), và Cho đi (tiền mà bé dùng để giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn).
Từ độ tuổi tiểu học bé đã có thể hiểu được về 6 chiếc lọ, nên bạn có thể mô tả khái quát về cả 6 chiếc lọ cho bé. Ngoài 3 lọ được mô tả trên, 3 lọ còn lại là: Đầu tư (cách bé dùng tiền kiếm ra tiền), Giáo dục (để bé phát triển bản thân), Hưởng thụ (bé được vui chơi tuỳ thích). Ở độ tuổi này, các bé đã dần nhận thức và hiểu rõ và các khái niệm của 6 chiếc lọ và kiên nhẫn thực hiện các mục đích của 6 chiếc lọ mà cha mẹ hướng dẫn.
- Bước 2: Giúp con tính toán phần trăm phân bổ cho các lọ
Sự khác nhau ở độ tuổi cũng như mục đích theo từng giai đoạn của con có thể ảnh hưởng đến phần trăm phân bổ. Chẳng hạn:
+ Ví dụ cho trẻ Mầm non (3 Lọ): Bé đang cần tiết kiệm cho một mục đích lớn, bạn có thể phân chia tỷ lệ 50% cho lọ Tiết kiệm, 30% cho lọ Tiêu dùng, và 20% cho lọ Cho đi để con ý thức chia sẻ với cộng đồng.
+ Ví dụ cho trẻ Tiểu học (6 Lọ): Bé có thể phân bổ số tiền vào 6 lọ, với lọ Tiết kiệm chiếm khoảng 35% (cho các mục đích học tập lâu dài như học đàn, du học), và lọ Đầu tư (Tự do tài chính) chiếm khoảng 20%
- Bước 3: Giúp con duy trì thói quen sử dụng tiền bạc theo các chiếc lọ
Với độ tuổi của trẻ nhỏ dù đã có ý thức nghe lời cha mẹ về việc thực hiện 6 chiếc lọ nhưng cha mẹ vẫn cần kiên nhẫn quan sát để nhắc nhở con khi có tiền (từ cha mẹ, ông bà,.. cho đến việc bé tự kiếm được khoản tiền bằng sức mình chẳng hạn thu gom giấy báo vụn bán ve chai đổi lấy vài đồng nhỏ) thì hướng dẫn con ngay về việc cân nhắc, tính toán bỏ tiền vào các lọ.
- Bước 4: Giúp con tháo gỡ những vướng mắc khi sử dụng tiền theo các chiếc lọ
Khi bé gặp thắc mắc, cha mẹ cần bình tĩnh, kiên nhẫn và dùng những câu từ đơn giản để bé hiểu.
+ Nguyên tắc kỷ luật: Nếu bé muốn mua một món đồ chơi nhưng không đủ tiền ở lọ Tiêu dùng, cha mẹ cần dạy bé rằng mỗi một lọ là một số tiền cố định dùng cho mỗi mục đích riêng, không thể tiêu lẹm vào lọ khác.
+ Dạy về giá trị lớn hơn: Hãy hỏi con nhẹ nhàng: “Giữa việc nhất thời mua một món đồ chơi chơi được vài bữa rồi thôi và ước mơ trở thành nghệ sĩ đàn piano con sẽ chọn thế nào?”.
+ Khuyến khích kiếm tiền: Bạn có thể hướng dẫn con cách kiếm thêm tiền (ví dụ: tự gấp đồ thủ công đem bán ) để bỏ vào lọ Tiêu dùng, giúp con hiểu rõ giá trị của đồng tiền
Để tham khảo thêm về việc lập mục tiêu tài chính dài hạn cho con, hãy xem ngay bài viết: Áp dụng 6 chiếc lọ để lập Quỹ Đầu tư cho Con Trọn đời
- Bước 5: Gương mẫu cho bé noi theo
Chính cha mẹ cần là người “tiên phong đi trước”. Cha mẹ cũng quản lý tài chính gia đình theo 6 chiếc lọ để trẻ nhìn thấy và thực hành theo.
Việc lồng ghép khéo léo việc cha/mẹ đi làm vất vả cũng chỉ mong con được ăn học đầy đủ, có cuộc sống tốt đẹp sẽ giúp bé cảm nhận được sự vất vả chăm chỉ kiếm tiền, từ đó thấu hiểu sâu sắc bài học về tiết kiệm, tiêu dùng mà cha mẹ đã dạy qua 6 chiếc lọ tài chính cho trẻ.
Kết luận
Để dạy con về tiền bạc 6 chiếc lọ hiệu quả:
- Trẻ Mầm non: Hãy dạy con sử dụng 3 chiếc lọ cơ bản (Tiêu dùng, Tiết kiệm, và Cho đi).
- Trẻ Tiểu học: Hãy dạy bé sử dụng cả 6 chiếc lọ.
Dù ở độ tuổi nào, hãy áp dụng 5 bước sau để dạy con : Giới thiệu, Tính toán phần trăm, Duy trì thói quen, Tháo gỡ vướng mắc, và Gương mẫu.
Đừng quên: Bắt đầu sớm là chìa khóa vàng!
Bạn đã sẵn sàng áp dụng phương pháp 6 chiếc lọ này để kiến tạo nền tảng tài chính vững chắc cho con chưa? Hãy chia sẻ bài viết này cho những bậc cha mẹ khác và cùng nhau xây dựng thế hệ tương lai biết quý trọng đồng tiền
Note: Bài viết này hữu ích với bạn chứ? Đừng quên đánh giá bài viết, like và chia sẻ cho bạn bè và người thân của bạn nhé !